vanhellem.be

Steun Haïti

Henk — 2010-01-14T15:40:56Z

Stort uw bijdrage op één van de onderstaande rekeningen:

Abortusweigering immoreel én onwettig?

2009-12-12T17:39:31Z

Etienne Vermeersch, professor-emeritus filosofie van de Universiteit Gent, ondergraaft de verbodsbepalingen van katholieke ziekenhuizen. Abortus behoort niet tot de wettelijke opdrachten van een ziekenhuis en een ziekenhuis is niet verplicht abortus aan te bieden, zo verdedigden Bart Hansen (docent bio-ethiek KU Leuven) en Herman Nys (gewoon hoogleraar medisch recht KU Leuven) in een opmerkelijke brief het abortusverbod in katholieke instellingen (DM 28/11, en 11/12). Etienne Vermeersch betwist die stelling.

Volgens Bart Hansen en Herman Nys (DM 2/12) is er geen wettelijke grond voor de intrekking van de erkenning van een dienst verloskunde die artsen verbiedt de wettelijk toegelaten zwangerschapsafbreking uit te voeren. Heel terecht spreken ze zich nadrukkelijk niet uit over het eventuele inhumane en immorele karakter van zo'n verbod. Maar ook op het strikt wettelijke vlak ligt de zaak niet zo eenvoudig.

Hun argumentatie steunt op het onderscheid tussen "normaal" en "niet-normaal" medisch handelen: de ziekenhuizen zouden die tweede soort kunnen verbieden. Zij verwijzen naar KB nr 78 "Over de uitoefening van de gezondheidsberoepen". Art 1 vermeldt dat "de geneeskunde en de tandheelkunde ... worden uitgeoefend ... onder hun curatief of preventief voorkomen". Ze leiden daaruit af dat hierdoor een onderscheid wordt gemaakt tussen "gewoon en "niet-gewoon" geneeskundig handelen. Abortus zou dan "niet gewoon" zijn omdat abortus om niet-medische redenen, geen diagnostisch of therapeutisch oogmerk heeft. Dat betekent dat zij blijkbaar de geneeskundige handelingen beperken tot het louter lichamelijke.

Dat is niet alleen strijdig met de definitie van "gezondheid" van de Wereldgezondheidsorganisatie, het strookt ook niet met de verwijzing naar "een fysische of psychische pathologische toestand" die men in KB 78 vindt (art 1,§ 1, tweede lid). De noodsituatie voorzien in de abortuswet (en in de euthanasiewet) preciseert niet dat die louter fysisch moet zijn: iedereen neemt aan dat ook psychische aspecten in aanmerking komen. Dat de verwijzing naar het curatieve en preventieve in KB 78 geen definitie van "gewone geneeskunde" beoogt, blijkt ook uit het feit dat de wet op de palliatieve zorg (14 juni 2002) - voor de duidelijkheid - aan deze termen nog "continu en palliatief voorkomen" toevoegt. Leiden Hansen en Nys daaruit af dat voor die wet de palliatieve geneeskunde geen "gewone" geneeskunde was? Besluiten ze verder dat plastische chirurgie met een eerder esthetische bedoeling geen "normaal medisch handelen" is? En waar zou dan wel die grens liggen?

In de internationale medische literatuur heeft de term "normale geneeskunde" als tegenpool de: "alternatieve" geneeskunde. Bij ons echter gebruiken juristen uitdrukking "niet normaal medisch handelen" vaak in verband met abortus en euthanasie. Dat is uiteraard het gevolg van het feit dat die vroeger helemaal geen medische handelingen waren, maar misdaden.

In Nederland, België en Luxemburg behoren die nu echter tot de geneeskunde zonder meer: ze veronderstellen een diagnose en behandeling van een fysische of psychische pathologische toestand. (zoals aanvaard in de abortuswet en de euthanasiewet). Bovendien wordt geëist dat de handeling wordt uitgevoerd door een arts onder "medisch verantwoorde" omstandigheden. Rekening houdend met art 1 en art 2 van KB 78 kan dit in België niets anders zijn dan een typisch medisch handelen.

Op één punt verschillen ze van de meeste andere medische handelingen: er is de gewetensclausule. De arts en de andere bij de behandeling betrokkenen, kunnen tot deze handeling niet verplicht worden. Deze gewetensclausule verandert als zodanig niets aan het typisch medische karakter van dit handelen (ook in verband met esthetische chirurgie kunnen artsen gewetensbezwaren hebben). Verder geldt die clausule niet voor de inrichtende macht of de beheerders van een ziekenhuis en er is geen enkele wettelijke grond die hen toelaat artsen te verbieden deze daden te stellen als die dat in geweten gewenst vinden. Meer zelfs: een dergelijke gewetensdwang is ook vanuit katholiek moraaltheologisch standpunt ontoelaatbaar.

De vraag of alle ziekenhuizen abortus moeten toelaten, hangt vooral af van de vraag of ze een verloskundige afdeling hebben: in dat geval beschikken ze ook over een voorlichtingsdienst: er zijn immers in verband met verloskunde nog heel wat andere problemen die psychosociale bijstand vereisen. Aangezien zowel euthanasie als abortus medische handelingen zijn die door de Belgische Wet (onder bepaalde voorwaarden) worden toegestaan, moeten voldoende ziekenhuizen de uitvoering daarvan mogelijk maken.

Algemeen belang

Anders blijft die wet dode letter. Artikel 2 van de Wet op de Ziekenhuizen schrijft inderdaad voor: "Deze ziekenhuizen vervullen een opdracht van algemeen belang." Wanneer in een bepaalde stad of regio geen enkele kliniek abortus of euthanasie toestaat, is dat algemeen belang niet gegarandeerd: die inwoners worden manifest gediscrimineerd.

De overheid is hiervoor medeverantwoordelijk, aangezien zij gelijkaardige rechten voor iedereen zou kunnen laten gelden door de bestuurders met financiële ingrepen te dwingen tot een ethische houding, of door de erkenning van ziekenhuizen te laten afhangen van de garantie dat alle burgers een vlotte toegang hebben tot deze medische handelingen. Het recht op euthanasie of abortus is door de Wet alleen beperkt door de gewetensclausule bij het behandelende team.

Er zijn voldoende humane artsen en verplegenden die zich voor hun noodlijdende medemens willen inzetten. Dat ziekenhuisbesturen, die hierbij noch wettelijk noch ethisch enige inspraak hebben, hen dat beletten en zo een ergerlijke discriminatie in stand houden is onduldbaar.

Bezwaren bij een euthanasie- en abortusverbod

2009-12-11T10:44:55Z

Sylvie Tack heeft vragen bij de algemene verbodsbepalingen door katholieke ziekenhuizen Sylvie Tack is verbonden aan de UGent, waar zij een proefschrift maakt over de juridische aspecten van het levenseindebeleid in zorginstellingen. Daarnaast is zij vrijwillig medewerker aan de UA en verbonden aan het Melc-project (www.endoflifecare.be). Als advocate is zij gespecialiseerd in het gezondheidsrecht.

Tussen de vrijspraak van een Oostendse huisarts wegens moord (DM 10/12) en het recent gelanceerde plan de abortuskliniek in Mechelen (DM 28/11) bestaat een link: "In beide gevallen stelt zich de vraag in hoeverre zorginstellingen medisch-ethische beperkingen kunnen opleggen aan handelingen die plaatsvinden binnen de relatie tussen individuele arts en patiënt". Sylvie Tack haalt er - zeer ongewoon - de antidiscriminatiewet bij.

Dezer dagen in het nieuws: de zaak van de West-Vlaamse huisarts die bij enkele rusthuisbewoners morfine-injecties had toegediend. De rusthuisdirectie dacht dat het telkens om "gemaskeerde" euthanasie ging en diende tegen de arts een klacht in bij de Orde van Geneesheren en bij de onderzoeksrechter. Eerder werd de arts al door de Orde vrijgesproken, maar vorige week werd hij dus ook door de raadkamer buiten vervolging gesteld.

Daarnaast breng ik het plan voor de oprichting van een Mechels abortuscentrum in herinnering, dat stof deed opwaaien over de vraag of ziekenhuizen abortus binnen hun instellingsmuren wel kunnen verbieden. Artsen mogen volgens de wet immers abortus uitvoeren, maar dit strookt niet altijd met de levensbeschouwelijke visie van hun ziekenhuis.

Hoe verschillend de West-Vlaamse en Mechelse casus ook zijn, in beide gevallen stelt zich de vraag in hoeverre zorginstellingen medisch-ethische beperkingen kunnen opleggen aan handelingen die plaatsvinden binnen de relatie tussen individuele arts en patiënt. Wanneer patiënten om handelingen als abortus of euthanasie vragen, komen artsen soms in een moeilijk conflict terecht: mogen zij op het verzoek van de patiënt ingaan of moet het intern opgelegde instellingsverbod worden gerespecteerd?

Deze ogenschijnlijk eenvoudige vraag zorgt binnen academische kringen al jaren voor controverse. Sommigen gaan uit van de vraag of deze handelingen als "normaal medisch handelen" kunnen worden beschouwd: zo ja, dan vallen zij onder de professionele autonomie van artsen en kan hierover vrij worden beslist (desnoods in strijd met het instellingsstandpunt); zo nee, dan zijn de betrokken handelingen niet beschermd en kunnen ziekenhuizen wel een intern verbod opleggen.

Hoewel er goede argumenten bestaan om euthanasie als normaal medisch handelen te beschouwen, blijft het wetenschappelijk veld hierover verdeeld (zie bijvoorbeeld de brief daarover van Bart Hansen en Herman Nys in DM 2/12). De zorgsector is met deze discussies natuurlijk niet gebaat. Maar een nieuwe denkpiste kan uitweg uit de impasse bieden. Ze gaat uit van de afweging van grondrechten die in deze discussie in het spel zijn: aan de ene kant de zorginstellingen die beschikken over de verenigingsvrijheid om een levensbeschouwelijk georiënteerd instellingsbeleid uit te werken, aan de andere kant de artsen die ook de gewetensvrijheid hebben om een bepaalde levensovertuiging in de praktijk toe te passen (voor abortus en euthanasie is dit zelfs expliciet in de wet opgenomen). Tot slot hebben patiënten het recht om vrij over zichzelf te beschikken en vrij voor een bepaalde arts (en ziekenhuis) te kiezen.

Wanneer nu een zorginstelling abortus of euthanasie verbiedt, ontstaat een conflict tussen deze grondrechten: de vrijheid van patiënten om ervoor te kiezen (1) en de gewetensvrijheid van artsen om dit binnen het wettelijk kader uit te voeren (2), komen op gespannen voet met het instellingsverbod (3). Juridisch mogen zorginstellingen deze grondrechten van artsen en patiënten enkel beperken indien dit bij wet is toegelaten en noodzakelijk is in een democratische samenleving.

Loyaliteit en goede trouw

Welnu, een mogelijk aanknopingspunt kan gevonden worden in de Belgische Antidiscriminatiewet (2007) die een uitzondering voorziet voor zogenaamde "identiteitsgebonden organisaties". Dit zijn publieke of particuliere organisaties "waarvan de grondslag op geloof of levensbeschouwing is gebaseerd" en die van hun personeel "loyaliteit en goede trouw" aan de levensbeschouwelijke visie van de organisatie mogen eisen. Vallen zorginstellingen hieronder? That's the question.

Verschillende argumenten pleiten ervoor dat dit niet zo is: zorginstellingen hebben immers hoofdzakelijk een maatschappelijke functie, worden met publieke middelen gefinancierd en zijn verplicht om de interne naleving van patiëntenrechten (zoals non-discriminatie en zelfbeschikking) te garanderen. Zorginstellingen hebben dus principieel een publieke, zorgverlenende functie, eerder dan een (zuiver) identiteitsgebonden karakter. In dat geval geldt de uitzonderingsregeling niet en is een abortus- of euthanasieverbod onwettig wegens schending van de gewetensvrijheid van artsen.

Twijfel zou echter kunnen rijzen bij zorginstellingen die zich heel sterk rond een bepaalde geloofsovertuiging profileren en dit ook transparant en consistent duidelijk maken ten aanzien van hun personeel en patiënten. Is het levenseindebeleid van deze organisaties onlosmakelijk verbonden met de onderliggende levensbeschouwelijke gedachte, dan kunnen zij mogelijk wel als identiteitsgebonden organisaties worden beschouwd. Niettemin is in zulke organisaties een abortus- en euthanasieverbod pas wettig indien dit ook "objectief en redelijk verantwoord" is. Die voorwaarde is mogelijk niet vervuld als de keuzevrijheid van patiënten om voor een andere (neutrale) voorziening te kiezen in de praktijk (vrijwel) onbestaande is (bijvoorbeeld door lange wachtlijsten, te verre afstand naar een andere zorginstelling of omdat het instellingsbeleid vooraf niet bekend werd gemaakt).

Aan de andere kant kan verdedigd worden dat indien in een beperkte regio het zorgaanbod duidelijk gediversifieerd is, het beleid van elk van de lokale zorginstellingen transparant en vrij raadpleegbaar is, en de patiënt over realistische en kwalitatieve alternatieven beschikt om binnen de regio abortus of euthanasie te krijgen, er minder bezwaren bestaan tegen een instellingsverbod in één van deze ziekenhuizen. Ook de mate waarin een zorgvoorziening zelf effectief concrete begeleidingsmaatregelen aan de betrokken patiënten aanbiedt (bijvoorbeeld georganiseerde doorverwijzing naar een nabijgelegen ziekenhuis waar dit wel kan), speelt hierbij een belangrijke rol.

Of het abortusverbod in de Mechelse ziekenhuizen juridisch toegelaten is, zal dus afhangen van de vraag of het instellingsbeleid vooraf bekend wordt gemaakt (bijvoorbeeld op de website), of patiënten over concrete, haalbare alternatieven binnen de regio beschikken (binnenkort wel door het recente abortuscentrum) en of de betrokken ziekenhuizen zelf in een gestructureerde doorverwijzing van de betrokken patiënten voorzien.

Wat de zaak van de West-Vlaamse huisarts betreft, daar ging het uiteindelijk niet om euthanasie, maar om intensieve pijnbestrijding. Omdat er wettelijk een recht op pijnbestrijding bestaat, kunnen zorginstellingen op dit vlak natuurlijk geen beperkingen opleggen. Maar in andere gevallen waar het wél gaat over euthanasie, luidt de vraag of een instellingsverbod de redelijkheidstoets doorstaat.

Loneliness makes cancer 'more likely and deadly'

2009-12-08T09:11:35Z

Fresh evidence adds weight to suggestions that loneliness makes cancer both more likely and deadly.

Work in Proceedings of the National Academy of Science shows social isolation tips the odds in favour of aggressive cancer growth.

Rodents kept alone developed more tumours - and tumours of a more deadly type - than rats living as a group.

The researchers put it down to stress and say the same may well be true in humans.

Cancer experts say more work is needed to prove such a link in people. Lead investigator Gretchen Hermes, of Yale University, said: "There is growing interest in relationships between the environment, emotion and disease.

"This study offers insight into how the social world gets under the skin."

Stress

Doctors already know that cancer patients who are depressed tend to fare worse in terms of survival.

“ It's possible that stressful situations could indirectly affect the risk of cancer by making people more likely to take up unhealthy behaviours that increase their risk ”

And previous research has suggested that social support can improve health outcomes for patients with breast cancer.

In the latest study, the researchers found that isolation and stress trebled the risk of breast cancer in the naturally sociable Norway rats.

Outcast rodents developed 84 times the amount of tumours as those living in tight-knit social groups, and the tumours also proved to be more aggressive.

The isolated mammals also had higher levels of the stress hormone corticosterone and took longer to recover from a stressful situation than fellow Norway rats.

The researchers ultimately hope their work will help cancer patients.

Lifestyle

Co-researcher Martha McClintock, a psychologist at the University of Chicago, said: "We need to use these findings to identify potential targets for intervention to reduce cancer."

Ed Yong, of Cancer Research UK, said: "This study was done in rats. "Overall, research in humans does not suggest there is a direct link between stress and breast cancer.

"But it's possible that stressful situations could indirectly affect the risk of cancer by making people more likely to take up unhealthy behaviours that increase their risk, such as overeating, heavy drinking, or smoking."

Respect voor andermans levenseinde

2009-12-07T09:39:47Z

Zaterdag vond in zaal Roma in Borgerhout een herdenking plaats voor Tuur Van Wallendael, voormalige ombudsman en schepen van de stad Antwerpen.

Tussen het overlijden van Hugo Claus en dat van Tuur Van Wallendael is er in Vlaanderen een hele weg afgelegd. Dankzij die voorbeelden leert de bevolking dat er bij de afronding van het leven inspraak mogelijk is. Maar er blijft werk aan de winkel. Vier van de zes mogelijke beslissingen die het overlijden voorafgaan en beïnvloeden worden toch nog te vaak eenzijdig - zonder overleg - door ons artsen en andere zorgverleners genomen met veel frustraties en rouwproblemen als gevolg. Het betreft het stopzetten van een zinloos geworden behandeling zoals het afzetten van de kunstmatige beademing, het niet meer opstarten van bv. sondevoeding, het verhogen van de pijnstilling in de stervensfase of de palliatieve sedatie - iemand in kunstmatig coma brengen tot aan het overlijden - en ten slotte de levensbeëindiging zonder dat er door betrokkene - een pasgeborene met ernstige erfelijke afwijkingen - om verzocht kan worden. Enkel bij de vijfde en zesde beslissing (euthanasie en hulp bij zelfdoding) weten we dat het initiatief van de patiënt zélf komt. Maar zelfs hier lopen mensen nog te vaak frustraties op door de tweeslachtige houding van zorgverleners.

Toegegeven, dikwijls staan artsen met de rug tegen de muur en moeten ze eigenhandig één van de eerste vier beslissingen nemen omwille van de 'stervenskwaliteit' van niet (meer) aanspreekbare patiënten. Maar velen beslissen nog te vaak zelfstandig in situaties waar overleg met de patiënt (en/of zijn familie) wél mogelijk is. Waarom bestaat er in die gevallen geen samenspraak? Artsen worden nog te veel opgeleid tot autonome deskundigen. Daarom heeft overleg met patiënten - volgens sommigen - weinig impact op hun medische besluitvorming en is het dus niet van primordiaal belang. Patiënten zijn echter wél de ervaringsdeskundigen bij uitstek - wat betreft hun eigen levens- en stervenskwaliteit. Hiernaast bestaan er ook artsen die wel bereid zijn tot overleg maar niet over voldoende communicatieve vaardigheden beschikken om dit tot ieders tevredenheid te kunnen doen.

Mondige mensen willen echter als evenwaardige gesprekspartners behandeld worden. Ze willen bovendien nog meetellen wanneer ze wilsonbekwaam zijn geworden. Of je nu al dan niet mondig of wilsbekwaam bent, wederzijds vertrouwen en respect tussen de patiënt en zijn arts blijft het heikele punt, alle (voorafgaande) verklaringen en zorgplanningen ten spijt.

Idealiter bestaat de rol van de arts erin om de patiënt in verstaanbare taal te informeren over alle beschikbare opties bij het levenseinde met al hun voor- en nadelen. Hierdoor kan de patiënt met kennis van zaken kiezen en na samenspraak een beslissing nemen. Artsen moeten echter kunnen aanvaarden dat de keuze van de 'geïnformeerde' patiënt niet noodzakelijk samenvalt met wat zijzelf als de 'beste' keuze in gedachte hadden. Wanneer artsen dit fundamenteel respect voor de keuze van de patiënt kunnen opbrengen valt de eventuele uitvoering van de beslissing duidelijk minder zwaar - het is immers de beslissing van de patiënt en niét die van de arts. Artsen moeten bovendien beseffen dat patiënten hun inspraak bij het levenseinde zullen willen uitbreiden naar hun hele ziekteperiode. In die optiek is de symbolische waarde van de euthanasiewet voor het respecteren van mensen- en patiëntenrechten en voor een aangepaste vorming van ons artsen nauwelijks te overschatten.

Wim Distelmans, professor palliatieve geneeskunde VUB, voorzitter federale commissie Euthanasie en LEIF.

Nieuw wetsvoorstel moet schuldsaldoverzekering toegankelijker maken voor ex-kankerpatiënten

2009-12-04T13:21:42Z

Dankzij een geslaagde operatie werd Vincent Stuer van zijn kanker verlost. Een jaar later kreeg hij niet van zijn dokter, maar van zijn verzekeraar te horen dat hij een hoog gezondheidsrisico liep. Voor zijn schuldsaldoverzekering moest hij een derde meer betalen.

"Veel ex-kankerpatiënten kunnen geen huis kopen omdat ze helemaal geen schuldsaldoverzekering krijgen", zegt Betty De Lanoeye van Stichting tegen Kanker. Door Sofie Vanden Bossche BRUSSEL l Een nieuw wetsvoorstel dat gisteren gestemd werd, zal heil brengen voor naar schatting 15.000 ex-kankerpatiënten en chronisch zieken. Het dwingt verzekeraars tot transparantie, voorziet in een solidariteitsmechanisme en een opvolgingsbureau dat oordeelt of bijpremies terecht zijn.

"Als je 29 jaar oud bent, ben je niet bezig met kanker. Ik had dan misschien de meest geneesbare vorm van kanker, maar van het woord alleen al schrik je." Bijna vijf jaar geleden, in januari 2005, werd teelbalkanker vastgesteld bij Vincent Stuer. "In een heel vroege fase", vertelt hij. "De diagnose werd heel snel gesteld en binnen een week was ik niet alleen geopereerd, maar bleek ook dat er geen uitzaaiingen waren. Daardoor was er geen enkele vorm van nabehandeling nodig, zoals bestraling of chemotherapie. In het begin moest ik regelmatig op controle, maar er is nooit enig negatief resultaat geweest. Medisch gezien was mijn kanker een non-event." Voor Stuer was de verrassing dan ook groot toen de kanker na een jaar weer opdook, maar op een heel andere manier. "Ik ben niet thuis in de verzekeringswereld. Toen ik een huis wilde kopen, stelde ik vast dat ik heel snel een schuldsaldoverzekering moest afsluiten, en dat ik een meerpremie moest betalen. Door erover te praten met mensen die er verstand van hebben, ontdekte ik dat ik een derde meer moest betalen dan mensen die geen kanker hebben gehad. Het gaat om serieuze bedragen, voor een schuldsaldoverzekering betaal je al snel een goede duizend euro per jaar. "De timing is ook belangrijk. Ik sloot een schuldsaldoverzekering af een jaar na mijn kanker, in de officiële risicozone dus. Aan zo"n premie zit je dus twintig à vijfentwintig jaar vast. Ik heb ooit gehoord dat premies herberekend kunnen worden, maar dat het in de praktijk nooit gebeurt. Eigenlijk zouden verzekeraars je daarvoor moeten contacteren als je uit de gevarenzone van vijf jaar bent. "Als je kanker hebt gehad, denk je alleen aan het medische aspect, aan je gezondheid. Een teelbalkankerspecialist met een reputatie van hier tot in Tokio en mijn vader, die dokter is, verzekerden me dat het risico geweken was. Later kom je dan plots in de tabellen van de verzekeraars terecht als iemand met een verhoogd gezondheidsrisico. Dat botst met mijn rechtvaardigheidsgevoel."

Negatieve beoordeling

Vincent Stuer hoorde bij manier van spreken tot de gelukkigen, hij kreeg een schuldsaldoverzekering. Voor veel ex-kankerpatiënten is dat niet zo. "Als je ooit kanker hebt gehad, zul je je hele leven problemen ondervinden als je een woning wilt financieren, ook als je genezen bent verklaard", zegt Betty De Lanoeye van Stichting tegen Kanker. "Het is een merkteken dat je blijft dragen. Mensen die als kind kanker hebben gehad en op hun dertigste een huis willen kopen, krijgen vaak een negatieve beoordeling van hun financiële instelling. Zij kunnen dan geen eigen huis kopen." Ook Roel Heijlen, die het dossier opvolgt bij het Vlaamse Patiëntenplatform, kent het probleem maar al te goed. "Soms stellen de ouders van de patiënt zich dan borg, maar dat is toch een beetje riskant." Hij juicht het wetsvoorstel dan ook toe. "Het is een problematiek die al jaren aansleept. Eerdere wetsvoorstellen kwamen er nooit door, nu is er eindelijk degelijk werk van gemaakt."

Ngo's klaar om tentenkamp te openen in Brussel

2009-11-13T12:33:27Z

Verschillende ngo's bereiden zich voor om een tentenkamp voor vluchtelingen te openen in Brussel. Ze willen zo vermijden dat personen die in België op wettige manier asiel hebben aangevraagd buiten moeten slapen in de winter. Dat meldt een van de betrokken ngo's, Artsen zonder Grenzen (AzG), vandaag.

900 asielzoekers op straat

Volgens AzG worden momenteel 1.300 asielzoekers ondergebracht in hotels bij gebrek aan plaatsen in de normale opvangcentra. Sinds 3 weken zou ook daar geen plaats meer zijn en zouden 900 asielzoekers verplicht worden om de nacht door te brengen op straat.

AzG wijst erop dat in afwachting van nieuwe opvangplaatsen in juli 2010 tijdelijke locaties werden gevonden. Door een gebrek aan politieke wil en allerlei blokkeringen worden die niet opgevorderd, zegt AzG.

"Onaanvaardbaar"

Naast AzG maken CIRA, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Dokters van de Wereld en Caritas International zich klaar om het kamp te openen. "Het is onaanvaardbaar dat AzG gedwongen wordt om de opening van een vluchtelingenkamp te overwegen in het hart van de hoofdstad van Europa, net zoals we dat doen in gebieden die getroffen zijn door oorlog of natuurrampen", zegt Christopher Stokes, algemeen directeur van AzG, in een persbericht.

AzG roept daarom de overheid op om tijdelijke locaties onmiddellijk op te vorderen.

La Belgique parmi les paradis fiscaux opaques

2009-11-01T22:29:51Z

Selon le nouvel indice d'opacité financière FSI (Financial Secrecy Index), la Belgique se classe à la neuvième place du classement des paradis fiscaux les plus opaques, peut-on lire dimanche dans un communiqué du Réseau pour la justice fiscale (RJF - Tax Justice Network).

Cet indice, qui a examiné 60 juridictions, a été établi par une équipe de chercheurs pour le Tax Justice Network afin d'évaluer “le degré de secret atteint par chaque juridiction et sa résistance à coopérer avec des autorités administratives ou judiciaires étrangères”. Il s'inscrit dans le cadre d'une campagne internationale visant à une plus grande transparence des places financières et centres offshore.

D'après le classement, l'Etat américain du Delaware décroche la première place, devant le Luxembourg, la Suisse, les Iles Caïmans, la City de Londres, l'Irlande, les Bermudes, Singapour, la Belgique et Hong Kong.

Pour le RJF, l'indice d'opacité révèle “la nécessité de nouvelles réglementations de la finance internationale et notamment d'un échange automatique d'information entre juridictions, plutôt qu'à la demande”, comme le préconise l'OCDE. “Le secret bancaire n'est qu'une des formes de confidentialité offertes par les paradis fiscaux. Les pays anglo-saxons utilisent souvent des formes plus subtiles et douteuses de secret comme les trusts ou encore certaines formes de société”, poursuit le communiqué.

La Belgique obtient pour sa part un score d'opacité de 73 pc, en raison notamment du “secret bancaire fiscal” et du fait qu'elle n'a pas souscrit à l'échange automatique d'informations bancaires prévu par la Direction européenne sur l'épargne.

Een massa is soms veel slimmer dan een expert

2009-10-28T08:48:30Z

Francis Heylighen, hoogleraar aan de VUB, bestudeert complexe systemen, en hoe die zichzelf organiseren. "Mijn vakgebied is dat van de cybernetica", legt hij uit. "Die term duikt voor het eerst op bij Plato en betekent letterlijk 'stuurkunde' - de kunde om bijvoorbeeld een maatschappij te besturen. In de twintigste eeuw kreeg de term een bredere betekenis. De Amerikaanse wiskundige Norbert Wiener legde de grondslag van de cybernetica als de wetenschap van de manier waarop systemen zichzelf kunnen sturen."

Dat systeem kan van alles zijn, zegt Heylighen. "Een dier, een mens, een organisatie, een samenleving, maar ook een koeienmaag of een thermostaat zijn systemen die zichzelf sturen. Dat werkt als volgt: het systeem heeft een bepaald doel, een bepaalde richting. Terwijl het zich in die richting beweegt, treden er voortdurend afwijkingen op die gecorrigeerd moeten worden, zodat het systeem op koers kan blijven. Een thermostaat is een perfect voorbeeld. Je wilt dat de temperatuur in een kamer constant blijft. Dan zet je de thermostaat op de gewenste temperatuur. De verwarming slaat aan, tot die temperatuur bereikt is. Dan slaat de verwarming af. Tot de temperatuur onder het gewenste niveau daalt. Dan slaat de verwarming weer aan."

En onze maatschappij is ook zo'n systeem?

FRANCIS HEYLIGHEN: Maar dan oneindig veel complexer. Ook onze maatschappij heeft impliciet bepaalde doelen, bijvoorbeeld: de volksgezondheid bewaken. Af en toe gebeuren er dingen die dat systeem verstoren. Er duikt bijvoorbeeld een nieuw virus op. In een goed functionerend systeem moeten we zulke verstoringen kunnen detecteren, we moeten weten wat we eraan kunnen doen, en we moeten de middelen hebben om de juiste maatregelen te kunnen nemen. En ten slotte moet er ook de nodige feedback zijn: we moeten kunnen controleren of de genomen maatregelen de gewenste effecten hebben gehad - stel dat het virus resistent is tegen de virusremmers die je hebt verspreid, dan moet je dat snel te weten komen om nieuwe maatregelen te nemen. Door die voortdurende correctie, die je ook in een thermostaat ziet, blijft het systeem op koers. Dat is de essentie van de cybernetica. Met dit verschil dat een thermostaat zeer simpel is en onze maatschappij oneindig complex: het aantal verstoringen die we niet kunnen voorzien, is in principe oneindig.

Hoe kijkt u vanuit die invalshoek naar de democratie zoals ze vandaag bestaat?

HEYLIGHEN: Dat brengt mij bij het idee van de collectieve intelligentie, bij de vraag: in hoeverre kan een groep intelligenter zijn dan de individuen waaruit die groep bestaat? We weten dat grote groepen mensen zich heel irrationeel en zelf hysterisch kunnen gedragen. De menigte kan soms totaal onvatbaar zijn voor rede. We lijken met andere woorden vaak te lijden aan collectieve domheid: samen zijn we dommer dan alleen. Dat is wat een beroemd negentiende-eeuws boekje 'the madness of crowds' noemde. Nu, wat men de laatste jaren steeds vaker ziet, is dat er ook zoiets bestaat als 'the wisdom of crowds', de wijsheid van de massa. De menigte kan ook zeer wijs zijn.

Kunt u daarvan eens een voorbeeld geven?

HEYLIGHEN: Neem een mierennest. Een individuele mier is verschrikkelijk dom, die weet zo goed als niets. Toch slagen ze er samen in om gesofisticeerde nesten te bouwen en een netwerk van paden naar voedsel aan te leggen. Dat lijkt heel sterk op wat er in een mensenmaatschappij gebeurt. Je kunt de intelligentie van een mens verhogen door hem een computer te geven, maar het is nog interessanter als je heel veel mensen een computer geeft en die computers met elkaar verbindt via een internet, zodat ze informatie kunnen uitwisselen en samen tot oplossingen komen die veel beter zijn dan wat ze ieder voor zich hadden kunnen bedenken. Het basismechanisme daarachter is een soort van simpele democratie.

Dus ook die mieren kennen een vorm van democratie?

HEYLIGHEN: Kijk naar de manier waarop die beestjes voedsel vinden. Een mier komt uit het nest, en begint in het wilde weg rond te wandelen. Tot ze op een voedselbron stoot. Dan zal ze een feromonenspoor achterlaten terwijl ze terug naar het nest wandelt. De volgende mier begint ook in het wilde weg rond te lopen, maar als ze dat feromonenspoor tegenkomt, is de kans groot dat ze dat spoor volgt. Als die tweede mier aan het einde van dat spoor nog altijd voedsel vindt, laat ook zij weer feromonen achter op de terugweg naar het nest. Tegelijk zijn er ook nog altijd andere mieren die de rest van de omgeving verkennen, zodat de groep zich niet blindstaart op één enkele voedselbron, want die raakt uitgeput. Zo ontstaat een netwerk met de meest efficiënte wegen naar de beste voedselbronnen. Heel betrouwbaar en gesofisticeerd. Een extern geheugen van de mier: de kennis die ze hebben over voedselbronnen, ligt opgeslagen in die feromonensporen. In hun brein kunnen ze die kennis niet opslaan, want daarvoor is hun brein te klein. Het is een vorm van collectieve intelligentie.

Waar ziet u het vergelijkingspunt met onze democratie?

HEYLIGHEN: De mieren hebben gestemd door feromonen achter te laten. De ene mier heeft een goede ervaring met de ene voedselbron, de andere mier heeft een goede ervaring met de andere voedselbron. Door sporen achter te laten, tonen ze welke bron ze gekozen hebben. Dat is vergelijkbaar met de manier waarop mensen voor partijen stemmen. Iedereen heeft een zeer beperkte ervaring en kennis. Maar de ene heeft een goede ervaring met de ene partij, de andere wordt meer aangetrokken door de andere partij. Als we dat over de hele bevolking bekijken, kunnen we hopen dat een verkiezing een min of meer representatief beeld geeft van hoe behulpzaam de verschillende partijen zijn in vergelijking met elkaar. Dat is min of meer hetzelfde principe als bij die mieren.

Hoe denkt u dat de toekomst van het internet eruitziet?

HEYLIGHEN: Ik denk dat het internet zal evolueren in de richting van een globaal brein, een vorm van collectieve intelligentie op planetaire schaal, een systeem waar iedereen aan meedoet en waar iedereen van profiteert. Als de kennis van miljarden mensen in zo'n systeem kan worden geïntegreerd, krijg je een niveau van intelligentie waar wij ons nog niets bij kunnen voorstellen. Het is niet ondenkbaar dat zo'n systeem in staat is om beslissingen te nemen die ons petje te boven gaan, maar waarvan we wel zeker zullen weten dat het de best denkbare beslissing is. Als er ooit een soort wereldbestuur komt, zal dat niet de vorm van een regering aannemen, maar van een collectief intelligent netwerk van beslissingspunten die elkaar voortdurend beïnvloeden en waarin iedereen, hoe miniem ook, een impact kan hebben. En net zoals vandaag zul je niet kunnen zeggen wie er nu precies de leiding heeft, wie precies weet wat er aan de hand is of wat er moet gebeuren. Het zal een gedecentraliseerd systeem zijn dat verdeeld is over een enorme hoeveelheid mensen en computers en databanken.

Gelooft u dat we op weg zijn naar een vorm van wereldbestuur die democratischer en rechtvaardiger is dan vandaag?

HEYLIGHEN: Dat is bijna niet te vermijden. Niemand kan voorspellen wanneer het zover zal zijn, en we kunnen onderweg nog catastrofes meemaken. Maar de algemene trend van de afgelopen eeuwen gaat duidelijk in de richting van vooruitgang. Die trend zie je in alle zelforganiserende systemen, ook in de natuur. In de traditionele evolutietheorie lag een sterke nadruk op concurrentie. Maar wat je evengoed ziet in de natuur, is een sterke neiging tot samenwerking. De neiging om in steeds grotere groepen samen te werken, is volgens mij onuitroeibaar. Meer en meer landen en gemeenschappen die de handen in elkaar slaan, met als gevolg uiteindelijk een of andere vorm van wereldbestuur. Die vooruitgang is haast onvermijdelijk.

Kosten ziekteverzekering hoger in Vlaanderen dan in Wallonië

2009-10-26T16:27:00Z

Als de factoren leeftijd, geslacht, statuut en regeling worden meegerekend, geeft Vlaanderen iets meer dan gedacht en Wallonië iets minder dan verwacht uit aan de terugbetaling van medische verzorging. Dat blijkt uit een rapport van het RIZIV.

Om beter conclusies te trekken over de uitgaven van de ziekteverzekering per regio heeft het RIZIV een aantal objectieve karakteristieken - leeftijd, geslacht, statuut (voorkeurregeling van gehandicapten...) en regeling (algemene regeling - zelfstandige) - mee in rekening genomen bij het berekenen van de cijfers.

Volgens de bruto gegevens gaf Vlaanderen in 2006 gemiddeld 1.704,12 euro uit per verzekerde Belg, terwijl Wallonië gemiddeld 1.743,64 euro spendeerde. Na herberekening met de variabele factoren blijken de cijfers anders: Vlaanderen gaf 1.737,63 euro uit per rechthebbende tegenover Wallonië 1.730,12 euro. Vlaanderen had in 2006 dus de hoogste gemiddelde uitgave.

Brussel

Ook opvallend is dat Brussel na de oefening van standaardisering een lagere uitgavekost vertoont. 'Zou het kunnen dat mensen daar moeilijker de weg vinden naar de gezondheidszorg?', vraagt Ri De Ridder van het RIZIV zich af. 'Als dat zo is, dan moet deze sociale problematiek aangepakt worden.'

Het rapport brengt ook verschillende vormen van organisatie van gezondheidszorg aan het licht. Qua tandverzorging bijvoorbeeld werkt Vlaanderen preventiever dan Wallonië. Ook wordt logopedie meer voorgeschreven in het noorden van het land.

Medicatie

Ook de medicatievoorschriften tonen grote variabele verschillen. Het toedienen van relatine aan kinderen met ADHD blijkt in Vlaanderen veel groter dan in Wallonië, terwijl in Wallonië opmerkelijk meer antidepressiva geslikt worden.

Brussel schrijft dan weer beduidend meer antibiotica voor dan de andere gewesten. 'Hier is geen sprake van overconsumptie, maar van een puur feitelijk hoofdstedelijk fenomeen: in Brussel zijn er meer aidspatiënten', aldus De Ridder.

Het RIZIV besluit dat de nieuwe cijfers nog geen uitspraken kunnen doen over over- of onderconsumptie van een bepaalde regio, provincie of arrondissement, maar vooral aanleiding moeten geven tot verdere analyse en debat.